NGHỊ ĐỊNH 349/2026/NĐ-CP SỬA ĐỔI QUY ĐỊNH VỀ LỰA CHỌN NHÀ THẦU NHƯ THẾ NÀO?

(Nguồn ACAC Academy)

Ngày 09/09/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị định 349/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một loạt quy định hướng dẫn Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu. Nghị định có hiệu lực ngay từ ngày ký, tác động trực tiếp đến cách các chủ đầu tư, ban quản lý dự án và doanh nghiệp tham gia đấu thầu tổ chức thu thập báo giá, áp dụng chỉ định thầu và xử lý các gói thầu đang triển khai dở dang.

Khác với nhiều bản tin chỉ liệt kê vài con số nổi bật, bài viết này của ACAC Academy tổng hợp đầy đủ 7 nhóm thay đổi cốt lõi của Nghị định 349/2026, bao gồm cả những nội dung ít được nhắc tới như quy định chuyển tiếp, các trường hợp chỉ định thầu mới và cách xử lý tình huống phát sinh trong đấu thầu kèm checklist hành động cụ thể cho doanh nghiệp.

 Phạm Vi Sửa Đổi Của Nghị Định 349/2026

 Nghị định 349/2026/NĐ-CP không sửa một văn bản đơn lẻ mà tác động đồng thời tới 02 nghị định gốc:
Nghị định 214/2025/NĐ-CP ngày 04/8/2025 quy định chi tiết thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu (bản thân nghị định này trước đó đã được sửa đổi bởi Nghị định 165/2026/NĐ-CP và Nghị định 170/2026/NĐ-CP, đều ban hành ngày 15/5/2026).
Nghị định 32/2019/NĐ-CP ngày 10/4/2019 quy định về giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu cung cấp sản phẩm, dịch vụ công sử dụng ngân sách nhà nước từ nguồn chi thường xuyên (đã qua 2 lần sửa đổi trước đó).

Đây là điểm nhiều bài viết bỏ sót: nếu doanh nghiệp của bạn đang cung cấp dịch vụ công (vệ sinh môi trường, vận tải công cộng, dịch vụ sự nghiệp…) theo cơ chế đặt hàng/giao nhiệm vụ, bạn cũng chịu ảnh hưởng của Nghị định 349/2026, không chỉ riêng các đơn vị tham gia đấu thầu truyền thống.
Đồng thời, Nghị định 349/2026 bãi bỏ khoản 2 Điều 3 Nghị định 111/2025/NĐ-CP (nội dung sửa đổi Nghị định 60/2021/NĐ-CP về cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập), làm gọn lại hệ thống quy định đang chồng chéo trước đó.

Quy Định Mới Về Báo Giá Khi Xác Định Giá Gói Thầu

Đây là nội dung được sửa đổi chi tiết nhất, tại điểm d khoản 2 Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP.

1. Nguyên tắc chung

• Chủ đầu tư cần tối thiểu 01 báo giá đối với hàng hóa, dịch vụ; khuyến khích thu thập nhiều hơn 01 báo giá.
  Yêu cầu báo giá bắt buộc phải đăng tải trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, đây là điểm mới so với trước, nhằm tăng minh bạch.
• Đơn vị quan tâm phải gửi báo giá trong thời hạn tối thiểu 03 ngày làm việc kể từ ngày đăng tải yêu cầu (giảm so với mức 05 ngày áp dụng trước đây, giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị gói thầu).
• Nếu có nhiều hơn 01 báo giá, chủ đầu tư được lấy giá trung bình. Khi tính giá trung bình, nếu một báo giá hoặc một hạng mục trong báo giá cao hơn hoặc thấp hơn 30% so với giá trung bình, chủ đầu tư có quyền loại trừ báo giá đó ra khỏi phép tính.
• Quy định loại trừ 30% này thực chất là một cơ chế chống “báo giá ảo” ngăn tình trạng đơn vị cung cấp cố tình chào giá quá cao hoặc quá thấp để thao túng giá gói thầu trung bình, một vấn đề từng gây tranh cãi ở nhiều gói thầu công nghệ và y tế.
  

 2. Cơ chế riêng cho thuốc, vật tư y tế – dễ hiểu nhầm nhất

Đối với gói thầu mua thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, thiết bị y tế, linh kiện, phụ kiện, vật tư thay thế cho thiết bị y tế, Nghị định 349/2026 quy định một cơ chế hoàn toàn khác với nguyên tắc “giá trung bình” ở trên:

• Chủ đầu tư tự quyết định tiêu chí kỹ thuật dựa trên yêu cầu chuyên môn và tổ chức lấy báo giá.
• Yêu cầu báo giá phải đăng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia; khuyến khích đăng thêm trên cổng thông tin của chủ đầu tư, cổng thông tin Bộ Y tế hoặc Cổng dịch vụ công trực tuyến về quản lý thiết bị y tế.
• Thời hạn gửi báo giá tối thiểu là 10 ngày (dài hơn mức 03 ngày của hàng hóa thông thường, do đặc thù kỹ thuật).
• Điểm khác biệt quan trọng nhất: khi có từ 02 báo giá trở lên, chủ đầu tư được lựa chọn báo giá cao nhất phù hợp với khả năng tài chính và yêu cầu chuyên môn chứ không áp dụng nguyên tắc lấy giá trung bình như hàng hóa, dịch vụ thông thường.

Nhiều nguồn tin tóm tắt vội đã bỏ sót chi tiết “báo giá cao nhất” này, khiến các đơn vị y tế dễ nhầm lẫn áp dụng sai nguyên tắc giá trung bình cho gói thầu thuốc/vật tư y tế dẫn đến rủi ro bị đánh giá không đúng quy trình khi hậu kiểm.

3. Trách nhiệm các bên

• Chủ đầu tư chịu trách nhiệm tổ chức thu thập báo giá bảo đảm công khai, minh bạch.
• Đơn vị cung cấp báo giá chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin giá, không được vi phạm quy định về cạnh tranh, bán phá giá hoặc nâng khống giá.
• Nếu chủ đầu tư đã tuân thủ đầy đủ quy trình thu thập báo giá công khai, minh bạch thì không phải chịu tráchnhiệm nếu đơn vị cung cấp báo giá vi phạm, đây là quy định mới nhằm bảo vệ chủ đầu tư đã làm đúng quy trình.

Bổ Sung Các Trường Hợp Được Áp Dụng Chỉ Định Thầu

Ngoài việc điều chỉnh hạn mức (xem mục 4), Nghị định 349/2026 còn mở rộng danh sách các trường hợp được áp dụng chỉ định thầu tại Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, nội dung gần như không xuất hiện trong các bản tin tóm tắt phổ biến.

Trường hợp cần đẩy nhanh tiến độ (điểm e1 khoản 2 Điều 78): áp dụng chỉ định thầu cho gói thầu đã đăng tải thông báo mời thầu/mời quan tâm/mời sơ tuyển nhưng rơi vào một trong các tình huống:

• Không có nhà thầu nào nộp hồ sơ dự thầu, hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển;
• Tất cả hồ sơ dự thầu đều không đáp ứng hồ sơ mời thầu;
• Tất cả nhà thầu đều không đáp ứng yêu cầu thực hiện gói thầu.

Đây là quy định rất thực tế: trước đây, khi đấu thầu “ế” hoặc toàn bộ hồ sơ dự thầu bị loại, chủ đầu tư thường phải tổ chức đấu thầu lại từ đầu, kéo dài tiến độ dự án. Quy định mới cho phép chuyển sang chỉ định thầu ngay để đảm bảo tiến độ.

Trường hợp có yêu cầu đặc thù (điểm i, k khoản 5 Điều 78):

• Điểm i: Gói thầu mua sắm từ các hoạt động thanh lý, giải thể, phá sản.
• Điểm k: Hàng hóa được mua thông qua giao dịch trên sàn giao dịch hàng hóa.

Hai trường hợp này phù hợp với thực tế phát sinh khi doanh nghiệp nhà nước xử lý tài sản thanh lý hoặc khi mua nguyên liệu (nông sản, kim loại…) qua sàn giao dịch hàng hóa tập trung, vốn có cơ chế xác lập giá minh bạch riêng, không cần thực hiện đấu thầu cạnh tranh thông thường.

Tăng Hạn Mức Chỉ Định Thầu Và Quy Trình Rút Gọn

 1. Bảng hạn mức chỉ định thầu mới (áp dụng từ 09/09/2026)

Loại gói thầu	Hạn mức mới	Hạn mức cũ
Gói thầu thuộc dự toán mua sắm không hình thành dự án	Không quá 1 tỷ đồng	500 triệu đồng
Gói thầu dịch vụ tư vấn thuộc dự án	Không quá 3 tỷ đồng	800 triệu đồng
Gói thầu dịch vụ tư vấn, hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp thuộc dự án	Không quá 3 tỷ đồng	2 tỷ đồng

Lưu ý quan trọng: nhiều bản tin đã nhầm lẫn con số ở dòng thứ ba, ghi thành 5 tỷ đồng. Theo đúng nội dung Nghị định 349/2026/NĐ-CP sửa đổi khoản 4 Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, hạn mức chính xác cho nhóm gói thầu này là 3 tỷ đồng, không phải 5 tỷ đồng.
Việc nâng gấp đôi hạn mức ở cả 3 nhóm cho thấy định hướng đơn giản hóa thủ tục cho các gói thầu quy mô vừa và nhỏ, giảm áp lực tổ chức đấu thầu rộng rãi tốn thời gian cho những khoản chi không quá lớn.

2. Quy trình chỉ định thầu rút gọn – 3 bước

• Bước 1 – Chuẩn bị và gửi dự thảo hợp đồng: Chủ đầu tư căn cứ mục tiêu, phạm vi công việc để chuẩn bị và gửi dự thảo hợp đồng cho nhà thầu dự kiến có khả năng thực hiện gói thầu, đăng tải trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (trừ một số trường hợp đặc thù).
• Bước 2 – Hoàn thiện hợp đồng, phê duyệt và công khai kết quả: Chủ đầu tư và nhà thầu thương thảo, hoàn thiện hợp đồng, trong đó có nội dung thương thảo giá để đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả kinh tế. Với một số gói thầu xây lắp thuộc diện quy định, mức tiết kiệm tối thiểu khi thương thảo là 5% giá gói thầu.
• Bước 3 – Ký kết và quản lý thực hiện hợp đồng: Hợp đồng phải phù hợp với quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu; việc quản lý thực hiện hợp đồng tuân theo quy định pháp luật về đấu thầu hiện hành.

Nâng Hạn Mức Mua Sắm Nhỏ Lên 100 Triệu Đồng

Nghị định 349/2026 sửa đổi khoản 4 Điều 80 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, nâng hạn mức mua sắm được cơ quan, đơn vị tự quyết định từ 50 triệu đồng lên 100 triệu đồng, mục tiêu là giảm thủ tục cho các nhu cầu mua sắm thường xuyên, giá trị nhỏ.

Mua sắm hàng hóa dưới 100 triệu đồng có bắt buộc chỉ định thầu rút gọn không?

Không. Với gói thầu hoặc nội dung mua sắm có giá không quá 100 triệu đồng, thủ trưởng cơ quan, đơn vị mua sắm được toàn quyền quyết định việc mua sắm, tự chịu trách nhiệm bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả, không bắt buộc phải thực hiện quy trình chỉ định thầu thông thường hoặc rút gọn. Điều kiện duy nhất là phải bảo đảm hóa đơn, chứng từ đầy đủ theo quy định. Đơn vị vẫn có thể chủ động chọn áp dụng quy trình chỉ định thầu rút gọn (3 bước ở mục 4.2) nếu muốn tăng tính chặt chẽ.

Quy Định Xử Lý Tình Huống Phát Sinh Trong Đấu Thầu

Nghị định 349/2026 bổ sung khoản 33a và 33b vào sau khoản 33 Điều 140 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giải quyết 2 tình huống thực tế thường gây tranh cãi:

• Tình huống 1 – Chỉ có một nhà thầu tham dự, thiếu một số hạng mục nhỏ: Nếu gói thầu chỉ có một nhà thầu tham dự và hồ sơ dự thầu đáp ứng cơ bản yêu cầu, nhưng không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật đối với các hạng mục hàng hóa là vật tư, thiết bị thông thường, thông dụng, sẵn có trên thị trường với tổng giá trị các hạng mục này chiếm không quá 1% giá gói thầu thì chủ đầu tư được xem xét cho phép nhà thầu bổ sung, thay thế hàng hóa đó, miễn là đơn giá thay thế không cao hơn đơn giá đã chào ban đầu.
• Tình huống 2 – Hồ sơ dự thầu hết hiệu lực do kéo dài thời gian đánh giá: Nếu quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu bị kéo dài khiến hồ sơ dự thầu/hồ sơ đề xuất của nhà thầu hết hiệu lực, chủ đầu tư được quyền yêu cầu nhà thầu khôi phục hiệu lực hồ sơ và bảo đảm dự thầu tương ứng. Nếu nhà thầu từ chối khôi phục, hồ sơ đó sẽ không được tiếp tục xem xét, nhưng nhà thầu không bị xử lý vi phạm theo quy định pháp luật về đấu thầu – một điểm bảo vệ quyền lợi hợp lý cho nhà thầu trong trường hợp việc kéo dài không do lỗi của họ.

Điều Khoản Chuyển Tiếp – Ai Bị Ảnh Hưởng, Xử Lý Ra Sao?

Đây là phần doanh nghiệp cần đọc kỹ nhất nếu đang có gói thầu triển khai dở dang tại thời điểm Nghị định 349/2026 có hiệu lực (09/09/2026), nhưng lại là phần ít được các bản tin phổ thông đề cập:

Đối với Nghị định 32/2019/NĐ-CP (đặt hàng dịch vụ công):

• Sản phẩm, dịch vụ công đã có quyết định đặt hàng/ký hợp đồng trước ngày 09/09/2026: tiếp tục thực hiện theo quy định cũ cho đến khi hoàn thành thanh toán, quyết toán.
• Trường hợp đã được giao dự toán ngân sách 2026 nhưng chưa ký hợp đồng đặt hàng: cơ quan đặt hàng được tự quyết định áp dụng quy định cũ hoặc quy định mới của Nghị định 349/2026.

Đối với Nghị định 214/2025/NĐ-CP (lựa chọn nhà thầu):

• Gói thầu đã phát hành hồ sơ mời quan tâm/mời sơ tuyển/mời thầu/yêu cầu, hoặc đã gửi dự thảo hợp đồng theo hình thức chỉ định thầu rút gọn trước ngày 09/09/2026: tiếp tục thực hiện theo quy định cũ cho đến khi hoàn tất lựa chọn, ký kết, quản lý hợp đồng và giải quyết kiến nghị (nếu có).
• Gói thầu đã phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu nhưng chưa phát hành hồ sơ mời thầu/dự thảo hợp đồng, và nội dung không còn phù hợp với Nghị định 349/2026: chủ đầu tư được điều chỉnh kế hoạch lựa chọn nhà thầu đã phê duyệt để áp dụng theo quy định mới.
• Gói thầu mua vắc xin sản xuất trong nước đã ký hợp đồng với nhà sản xuất trước ngày hiệu lực: chủ đầu tư và nhà sản xuất được điều chỉnh hợp đồng, áp dụng cơ chế thanh toán, định giá mới theo Nghị định này.

Nguyên tắc chung dễ nhớ: đã phát hành hồ sơ mời thầu → giữ nguyên quy định cũ đến khi xong; chưa phát hành → có thể chuyển sang áp dụng quy định mới nếu có lợi hơn.